top of page

Farvel far, far vel

av Siri Bjorstad Hjermann.

Gammel mann på dødsleie, av Gustav Klimt.


Eg føler meg truga. Tilværet mitt er truga. Noko skremmande ligg over kvardagen. Eg kan kjenna det i lufta eg pustar inn. Enno har ingenting hendt, så eg må smila og le i dag, kanskje vert det snart alvor.

Far min er sjuk. Han har eit mildare humør enn vanleg, røykjer færre sigarar. Han skjelv på handa, er brun i andletet av sola, alltid brun. Han ser frisk ut, men eg veit. Han er sjuk og han er tynn, bukser med press sleng om magre bein. Han er snart 61 år. Han er far min. Han er. Framleis.

Dagane går. Eg prøver å søka vekk frå alt det vonde, frå tankane, frå situasjonen som ikkje er. Enno. Eg prøver å fanga litt smil og latter til å ha i reserve. Instinktivt kastar eg meg over alt som kan gi gleda. Eg tygg det, et det, let det gå i blodet. Eg er 17 år. Far min skal døy.

Sjukehuset er så lyst. Korridorane er kvite, så trykkande kvite og reine. Kalde. Veggane reflekterer det kvite, det er som når sola skin på den isande kalde og harde ettervintersnøen. Det gjer vondt i augo. Men det er ikkje i augo det gjer mest vondt i no. Det er ein stad langt inne i kroppen, i hjarta og tankane. Men ikkje berre der. I heile kroppen gjer det vondt.

Kvart einaste fiber skrik av smerte, skrik høgt av den gjennomborande smerta. Sjølvsagt kan ingen sjå stikka. Hadde det vore slik, så var det iallfall eit sår som kunne grodd. Ikkje dette. Det er eit sår som ikkje kan lækjast. Det er ikkje lyst lenger heller, det er eit totalt mørke, der lyset aldri meir kan trenga gjennom. Det er mørkt i heile meg, og difor vert kontrastane berre så mykje større av dei kvite, kalde sjukehusveggane.

Eg stoppar ved den siste døra på høgre sida i korridoren. Dei mjuke gummisolane under skoa har lydlaust flytta seg gjennom heile den lange, skremmande sjukehuskorridoren. Ein augneblink glid augneloka tungt over dei uttørka augo. Det er ikkje for å stenga røynda ute, eg må berre konsentrera meg om å laga rommet større. Rommet der kjenslene er, smerta. Det kan då ikkje vera plass nok til alt dette.

Eg kjenner meg så underleg, så svevande. Svevande i eit rom utan kontakt med veggar, tak eller golv. Eg berre er der. Og eg må konsentrera meg om å vera midt inne i det rommet der alt det vonde klumpar seg saman. Kjem eg borti noko, vil det eksplodera. Gå hol. Eg er tom. Likevel så full. Full av alt det tomme.

Eg trekk pusten djupt. Forsøkjer samstundes å tenkja på blomar. Ei blomeeng full av farge, sol, varme og glede, med surrande bier og sommarfuglar svevande mellom kronblada. Men eg klarer ikkje å førestilla meg noko vakkert. Det er så fjernt frå det eg var midt inne i. Korleis kan det eigentleg spira og gro no? Nei, eg klarer ikkje. Eg forstår ikkje. På den andre sida av døra, røynda. Ei rar lukt strøymer mot meg, angrip meg frå alle kantar. Ei blanding av blomar, medisin og pusten frå ein sjuk mann.

Smerte. Heile rommet er fullt av smerte. Han søv. Eg er glad han søv. Så er det framleis tid til å gjera rommet større, tid til å gjera seg sterk. Ikkje gråta. Men eg er ikkje så sikker på det. Eg er usikker på om eg er sterk, som har klart å halda tårene vekke. Sterk eller ikkje sterk, no klarer eg ikkje meir. Tårene trillar lydlaust. Dei rullar nedover dei ovale kinna og slepper seg så vidare ned på golvet.

Eg veit at eg ikkje kan kjempa mot tårene, like lite som eg kan kjempa mot det som ventar, mot smerta. Smerta. Den kjem så brått, den dreg, riv og slit. Smerta. Den kjem brått, men har likevel vore der heile tida. Eg kjenner meg så hjelpelaus. Det er som om eg står på kanten av eit stup, og veit eg må hoppa. Men eg må sleppa dei laus, alle kjenslene. Eg må hoppa. Livet dyttar meg.

Angsten tek ikkje pause. Eg er redd. Redd døden. Redd smerta. Redd tomrommet. Redd det ukjende som ventar. Og aller mest er eg redd sorga. Det er så vondt. Men det er ikkje noko eg kan gjera. Ingen kan. Eg må berre venta. Venta. Venta på døden. Dødtida. Tida som dør. Kanskje ventar dei og, englane. Kanskje ventar dei i kvite kapper og med blomelukt på vengene og solskin og glitter i håret. Kanskje har dei venta lenge, og veit at no skal dei snart får reisa vidare, heim i følge med far min.

Det er stille i rommet, medan livet mitt er fullt av støy. Eg sit ved sengekanten. Handa mi på hans. Eingong var det han som hadde den største og sterkaste handa i heile verda mi. Eingong var det hendene hans som sterke og fulle av ømheit gav meg trøyst og kjærleik. No er det eg som må gi kjærleik.

Han har ikkje lenger krefter til å stryka meg over kinnet, til å trøysta meg som den gong eg var veslejenta hans. Men eg veit at ein stad inne i han er det framleis fullt av kjærleik. Eg veit det, for det sa augo hans. No kan han ikkje lenger registrera at eg er hos han. Han er i koma. Likevel må eg vera der, dersom han kan kjenna nærleiken og den grenselause kjærleiken min. Kanskje smiler dei til han, englane? Kanskje er