top of page

Julekort

av Gerard Birkeland.

Tradisjonelt julekort fra cirka 1950.


Dei kom seg ikkje lenger enn til inngangsdøra. Julie vart ståande fryst halvvegs i rørsla av å ta av seg hua. Minusgradene leikte med dei lange, blonde hårlokkane som sakte men sikkert gleid ut frå under hovudplagget. Det same gjaldt juleneket ho hadde under armen; med eit dunk landa bunten ved føtene hennar, og stråa breidde seg ut ved føtene deira.

Det var då Ida kikka henne over skuldra at ho såg julekortet Julie haldt i hendene.

‘Så koseleg!’ sa ho.

‘Nei,’ sa Julie.

‘Er det vel! Sjølv om du ikkje feirar jul, så er det vel hyggeleg at folk hugsar på deg. Er det ikkje?’

Julie var som hypnotisert av den A5-store papp-biten.

Sjølvtilliten var vekke i stemma då Ida på nytt spurte: ‘Er det ikkje?’

Forklaringa lot vente på seg. Julie haldt seg stum medan dei rydda varene på plass. Nitti prosent av Noregs matemballasje hadde vorte raud med nissar på; dei hadde plukka varene frå dei resterande ti. Juleneket, som var komen så langt som til kjøkkendisken, mottekjamlege olme blikk frå Julie, som om det fornærma henne med sitt nærvær. Ida hadde måtte kjempe for at dei skulle kjøpe det, i år som i fjor; ho synast så synd på dompapane som stadig returnerte til dei visne stråa etter fjorårets julenek. Der ute lava snøen ned i store flak, og hagen til Julie vart sakte men sikkert malt om til eit julekort, ikkje så ulikt det som Ida snart sat med i hendene.

‘Så,’ sa Ida og duppa teposen omkring i den dampande koppen framføre henne på kjøkkenbordet, ‘du har fått slike kort sidan du var liten?’

Julie nikka. ‘Sidan Pappa døydde—faktisk dagen etter Mamma forbaud å feire jul. Ho vart rasande.’

‘Og det står alltid det same?’

‘Same motiv, òg.’

Julekortet var av den gamle sorten. I akrylmalt stil dreiv to jenter og bygde ein snømann medan ein nisse studerte dei frå eit stykke avstand. Den eine av jentene hadde langt, blondt hår som fossa ut frå under hua; den andre hadde kort, mørkt hår som stakk opp frå eit panneband.

‘Eg trudde alltid at det var ein gut,’ sa Julie, ‘men at det var fram til no.’

Ida skjøna ikkje kva ho meinte før ho såg seg sjølv reflektert i kjøkkenvindauget. Kinnene hennar var framleis roseraude etter turen ut i kulda, og det mørke, korte håret var forma etter p